Head ลายแทงขุมทรัพย์หุ้น

สรุปการบันทึกบัญชีสำหรับ บริษัทย่อย บริษัทร่วม และบริษัทเพื่อค้า

พงศกร : เฮียครับ ผมว่าเพื่อนๆทางบ้านหลายคนยังงงอยู่เลยนะครับ ว่า การบันทึกบัญชี สำหรับบริษัทย่อย บริษัทร่วม และบริษัทเพื่อค้าเผื่อขาย มันแตกต่างกันอย่างไร เฮียช่วยสรุปให้ผมอีกทีได้ไหมครับ

เฮียทวี : ตกลงคือเอ็งไม่เข้าใจ หรือเพื่อนๆทางบ้านไม่เข้าใจ ตอบมาดีๆ

พงศกร : ผมไม่เข้าใจเองก็ได้ครับเฮีย (เสียงยอมรับผิดแต่โดยดี)

เฮียทวี : โอเค เดียวเฮียสรุปให้ฟังนะ ตั้งใจฟังดีหละอย่างวอกแวก

ป๊าบ!!! มองไรก้นน้องเขา มองเฮียนี่

พงศกร : โอ้ กำลังง่วงๆ ตื่นเลยครับเฮีย รับทราบแล้วครับ

เฮียทวี : โอเค เริ่มกันเลยนะ เมื่อบริษัทแม่ถือหุ้นอีกบริษัทมากกว่า 50% หรือมีอำนาจควบคุมกิจการเบ็ดเสร็จ บริษัทแม่จะเรียกบริษัทนี้ว่าบริษัทย่อย การบันทึกบัญชีก็จะเอาทรัพย์สิน หนี้สิน และส่วนทุนทั้งหมดของบริษัทย่อยเข้ามาบวกกับงบการเงินบริษัทแม่ในงบการเงินรวม

ถ้าเราดูงบการเงินดีๆ งบการเงินบริษัทแม่ที่มีบริษัทย่อย ในส่วนท้ายๆของงบดุลและงบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จจะมีรายการที่เขียนว่า ส่วนได้เสียที่ไม่มีอำนาจควบคุม ซึ่งเป็นรายการแบ่งแยกระหว่างส่วนของบริษัทย่อยที่บริษัทแม่มีอำนาจควบคุม กับส่วนที่ไม่มีอำนาจคบคุมหรือส่วนที่ไม่ได้เป็นเจ้าของนั้นเอง

สาเหตุที่นักบัญชีให้บวกงบการเงินของบริษัทย่อยเข้าไปในงบการเงินรวมของบริษัทแม่เลย เพราะบริษัทแม่มีอำนาจในการควบคุม ทรัพย์สิน หนี้สิน และทุนของบริษัทย่อยอย่างเบ็ดเสร็จ

แต่การรวมงบกันแบบนี้ก็มีบางกรณีที่ทำให้บริษัทแม่เสียเปรียบเช่นกัน อาทิเช่น บริษัทย่อยมีหนี้สูงมาก การรวมงบการเงินเข้ามาแบบนี้จะทำให้สัดส่วนหนี้สินต่อทุนในงบการเงินรวมของบริษัทแม่สูงขึ้น ทำให้บริษัทแม่กู้ได้น้อยลง

พงศกร : แจ่มเลยครับเฮีย แล้วบริษัทย่อยมันบันทึกบัญชียังไง ในงบเฉพาะกิจการของบริษัทแม่นะครับเฮีย

เฮียทวี : เออลืม ดีนะที่เตือน งบเฉพาะกิจการของบริษัทแม่จะขึ้นในส่วนของรายการเงินลงทุนในบริษัทย่อยครับ โดยที่จำนวนเงินที่ขึ้นจะเป็นราคาทุน

เวลานักลงทุนมาดูจะได้พอรู้คร่าวๆ ว่า บริษัทแม่ลงทุนไปกับบริษัทลูกเป็นเงินเท่าไร

พงศกร : เข้าใจละครับ แล้วบริษัทร่วมหละครับเฮีย บันทึกบัญชีเป็นยังไงนะครับ

เฮียทวี : เอ็งลองอธิบายมาบ้าง อย่าเอาแต่ถามอย่างเดียว เฮียก็ไม่ได้เก่ง

พงศกร : เออ…..อื่ม…… อ้อ

ถ้าบริษัทแม่ไปลงทุนในอีกบริษัท 20-50% หรือมีอำนาจอย่างมีนัยยะสำคัญ แต่ไม่มีอำนาจในการบริหารอย่างเบ็ดเสร็จ เราจะเรียกบริษัทนี้ว่าบริษัทร่วม

ในงบการเงินเฉพาะกิจการของบริษัทแม่จะบันทึกเงินลงทุนในบริษัทร่วมด้วยราคาทุนที่บริษัทแม่จ่ายไป

ส่วนงบการเงินรวมของบริษัทแม่จะบันทึกเงินทุนในบริษัทร่วมเป็นราคาทุนบวกด้วยส่วนแบ่งกำไร (ขาดทุน) ที่ได้จากบริษัทร่วม

เฮียทวี : ขอเพิ่มเติมนิดนึง รายการนี้จะขึ้นในงบดุล ในส่วนทรัพย์สินไม่หมุนเวียน รายการเงินลงทุนในบริษัทร่วม และเมื่อบริษัทร่วมจ่ายเงินปันผล รายการเงินลงทุนในบริษัทร่วมในส่วนของงบรวมของบริษัทแม่จะลดลง แต่งบเฉพาะกิจการจะเพิ่มขึ้น

สาเหตุที่เป็นเช่นนี้เพราะนักบัญชีต้องการให้งบเฉพาะกิจการแสดงเฉพาะเงินที่มีการรับหรือจ่ายจริงเท่านั้น ส่วนงบรวมจะมีรายได้เทียมหรือรายได้ที่ยังไม่ได้รับเป็นเงินสดรวมอยู่ด้วย

พงศกร : สุดยอดเลยครับเฮีย ขอบคุณๆๆ

เฮียทวี : เอ้ยยังไม่จบ แล้วถ้าบริษัทแม่ลงทุนในอีกบริษัทน้อยกว่า 20% หละ จะบันทึกบัญชีอย่างไร

พงศกร : บันทึกเป็นบริษัทเพื่อค้าถูกไหมครับเฮีย

เฮียทวี : มาถูกทางละ แล้วยังไงต่อ

พงศกร : เพื่อค้าแปลว่าซื้อมาแล้วจะขายแน่ๆ ทางการบัญชีให้บันทึกเป็น กำไร (ขาดทุน) จากการเปลี่ยนแปลงของราคาหุ้นของบริษัทเพื่อค้าทุกไตรมาส ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อกำไร และกำไรต่อหุ้นของบริษัทแม่เป็นทอดๆ ไป เพราะฉะนั้นเวลาเราลงทุนในบริษัทแม่ที่การลงทุนในบริษัทเพื่อค้าเป็นจำนวนมาก เราต้องจับตาดูราคาหุ้นของบริษัทเพื่อค้าให้ดี ถ้าราคาหุ้นตก เราต้องพึ่งสังวรไว้เลยว่ากำไรของบริษัทแม่จะลดลง ถ้าราคาตกมากๆ เราอาจจะต้องรีบเผ่นหนีก่อนครับ

เฮียทวี : เยี่ยมๆ พอจำได้อยู่นะเรา